Yaxın insanı itirəndən sonra ailə çox vaxt sənədləri aylarla təxirə salır. Halbuki mirasın qəbulu üçün qanun qısa müddət müəyyən edib və onu ötürmək ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Bu yazıda Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi (bundan sonra — MM) üzrə əsas qaydaları izah edirik.
Qanun üzrə vərəsələr: birinci növbə kimdir?
Vəsiyyətnamə yoxdursa, miras qanun üzrə bölünür. MM-in 1159.1.1-ci maddəsinə görə birinci növbədə bərabər pay hüquqlu vərəsələr bunlardır:
- ölənin uşaqları, o cümlədən miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq;
- arvadı (əri);
- valideynləri (övladlığa götürənlər).
Övladlığa götürülən uşaq və onun övladları doğma uşaqlara bərabər tutulur (MM 1159.1.2). Nəvələr isə o halda vərəsə olurlar ki, mirasın açıldığı vaxt onların vərəsə olacaq valideyni sağ olmasın — bu halda ölmüş valideynə çatacaq payı bərabər bölürlər (MM 1159.1.3).
Mirası qəbul etmək üçün müddət
MM-in 1246-cı maddəsi iki müddət müəyyən edir:
- vərəsə vərəsəliyə çağırıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən üç ay ərzində mirası qəbul edə bilər;
- miras açıldığı gündən (yəni ölüm günündən) altı ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir.
Praktik nəticə: ölüm tarixindən etibarən altı ay ərzində notariusa müraciət etmək ən təhlükəsiz yoldur.
Mirası necə qəbul etmək olar?
- Mirasın açıldığı yer üzrə (adətən mərhumun son yaşayış yeri) notariusa ərizə ilə müraciət edin.
- Ölüm haqqında şəhadətnamə, qohumluğu təsdiq edən sənədlər (doğum, nikah şəhadətnaməsi) və əmlak sənədlərini təqdim edin.
- Notarius vərəsələrin dairəsini müəyyən edir və vərəsəlik şəhadətnaməsi verir. Bu sənədlə əmlak (mənzil, avtomobil, bank hesabı) adınıza keçirilir.
Bankdakı pul da mirasdır
Mərhumun bank hesabındakı vəsait də miras əmlakına daxildir. Vərəsələr vərəsəlik şəhadətnaməsini banka təqdim etməklə vəsaiti əldə edirlər.
Nəticə
Vərəsəlik məsələsini təxirə salmayın: qanun ölüm günündən altı ay vaxt verir. Birinci növbədə uşaqlar, ər (arvad) və valideynlər bərabər pay alırlar. Vəsiyyətnamə olduqda isə bəzi yaxın qohumların məcburi pay hüququnun olduğunu da nəzərə alın.
Tez-tez verilən suallar
Mirası qəbul etmək üçün nə qədər vaxt var?
Miras açıldığı (ölüm) gündən altı ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir (MM 1246).
Nəvələr vərəsə ola bilərmi?
Bəli, əgər miras açıldığı vaxt onların vərəsə olacaq valideyni sağ deyilsə; bu halda ölmüş valideynə çatacaq payı bərabər bölürlər (MM 1159.1.3).
Övladlığa götürülən uşaq vərəsədirmi?
Bəli, övladlığa götürülən və onun övladları doğma uşaqlara bərabər tutulurlar (MM 1159.1.2).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Mülki Məcəlləsi (maddə 1159, 1246).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
