Hər işçinin bilməli olduğu sual: "İldə neçə gün məzuniyyət hüququm var?" Cavab yalnız əsas məzuniyyətdən ibarət deyil — staj və ailə vəziyyəti də əlavə günlər qazandırır.
Əsas məzuniyyət
Əmək Məcəlləsinin (ƏM) 114-cü maddəsinə görə işçilərə ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az olmayaraq verilməlidir. Bəzi kateqoriyalar üçün (114.3) əsas məzuniyyət 30 təqvim günüdür.
Staja görə əlavə məzuniyyət
ƏM-in 116-cı maddəsinə görə:
| Əmək stajı | Əlavə məzuniyyət |
|---|---|
| 5 ildən 10 ilədək | 2 təqvim günü |
| 10 ildən 15 ilədək | 4 təqvim günü |
| 15 ildən çox | 6 təqvim günü |
Bu staj işçinin bir müəssisədə faktiki işlədiyi dövrə əsasən müəyyən edilir (116.2).
Uşaqlı qadınların əlavə məzuniyyəti
ƏM-in 117-ci maddəsinə görə, əsas və əlavə məzuniyyətlərdən asılı olmayaraq:
- 14 yaşınadək iki uşağı olan qadınlara — 2 təqvim günü;
- 14 yaşınadək üç və daha çox uşağı olan və ya əlilliyi olan uşağı olan qadınlara — 5 təqvim günü əlavə məzuniyyət verilir.
Uşaqlarını təkbaşına böyüdən atalar və övladlığa götürənlər də bu hüquqa malikdirlər (117.2). Uşaqlardan biri təqvim ili ərzində 14 yaşı tamam olsa da, hüquq ilin sonunadək saxlanılır (117.3).
Hesablama nümunəsi
12 il eyni müəssisədə işləyən, 14 yaşınadək iki uşağı olan qadın işçi: 21 (əsas) + 4 (staj) + 2 (uşaqlar) = 27 təqvim günü.
İşdən çıxarkən istifadə edilməmiş məzuniyyət
İşdən çıxarkən istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinə görə kompensasiya ödənilməlidir. Ətraflı: "İşdən çıxarılarkən hansı ödənişlər sizə çatır?"
Məhkəməyə qədər: ilkin mediasiya sessiyası
Məzuniyyət verilmirsə və ya məzuniyyət haqqı düzgün ödənilmirsə, bu, fərdi əmək mübahisəsidir. Belə mübahisələr mediasiya ilə həll oluna bilər ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 27.1). Əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisə üzrə məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl tərəflər ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməlidirlər (maddə 3.2, 28.1).
- Mediatoru kim seçir? İşçi və işəgötürən mediatoru və ya mediasiya təşkilatını birlikdə seçə bilərlər. Razılığa gəlmədikdə ilkin sessiyanı mübahisəyə baxacaq məhkəmə ilə eyni şəhər və ya rayonda yerləşən mediasiya təşkilatı aparır və mediatoru 3 iş günü ərzində təyin edir (maddə 28.2, 28.3).
- Razılaşma olarsa: barışıq sazişi bağlanır və mübahisə məhkəməyə getmədən həll olunur.
- Razılaşma olmazsa və ya işəgötürən gəlməzsə: mediator bu barədə arayış və ya protokol verir. Həmin sənəd iddia ərizəsinə əlavə olunmalıdır (maddə 29.2, 29.3, 29.7). Arayışsız verilən iddia ərizəsi qaytarıla və ya baxılmamış saxlanıla bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 152.1.6-1, 259.0.13).
Müddətə diqqət edin. Əmək mübahisələrində məhkəməyə müraciət müddətləri qısadır: əksər hallarda hüququn pozulduğunu aşkar etdiyiniz gündən 1 təqvim ayı, pul tələbləri üzrə isə 1 il (Əmək Məcəlləsi, maddə 296). Mediasiya prosesi tətbiq edildikdə iddia müddətinin axımı dayandırılır ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 35.1; Əmək Məcəlləsi, maddə 296.7). Buna baxmayaraq, mediatora gecikmədən müraciət etmək daha etibarlıdır.
Nəticə
Əsas məzuniyyət ən azı 21 gündür; staj (2–6 gün) və uşaqlar (2 və ya 5 gün) əlavə günlər qazandırır. Məzuniyyət əmrinizdə bu günlərin nəzərə alındığını yoxlayın.
Tez-tez verilən suallar
Minimum məzuniyyət neçə gündür?
21 təqvim günü (ƏM 114.2).
15 illik staja görə neçə əlavə gün düşür?
15 ildən çox staj üçün 6 təqvim günü (ƏM 116).
Uşaqlarını təkbaşına böyüdən ataya əlavə məzuniyyət düşürmü?
Bəli, uşaqlı qadınlara verilən əlavə məzuniyyət hüququ ona da şamil olunur (ƏM 117.2).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Əmək Məcəlləsi (maddə 114, 116, 117, 296); "Mediasiya haqqında" AR Qanunu (maddə 3, 27, 28, 29, 35); AR Mülki Prosessual Məcəlləsi (maddə 152, 259).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
