Yay tətilində işləmək istəyən məktəblilər və onları işə götürən sahibkarlar üçün əsas sual: neçə yaşdan işləmək olar və hansı məhdudiyyətlər var?
Minimum yaş: 15
Əmək Məcəlləsinin (ƏM) 249-cu maddəsinə görə yaşı 15-dən az olan şəxslərin işə qəbul edilməsinə yol verilmir.
Qısaldılmış iş vaxtı
ƏM-in 91-ci maddəsinə görə qısaldılmış iş vaxtı:
- 16 yaşınadək işçilər üçün həftədə 24 saatdan çox ola bilməz;
- 16 yaşdan 18 yaşadək işçilər üçün də qanunla daha az həftəlik həd müəyyən edilib.
Qadağalar
ƏM-in 254-cü maddəsinə görə 18 yaşdan kiçik işçiləri:
- gecə vaxtı yerinə yetirilən işlərə,
- iş vaxtından artıq işlərə,
- istirahət və iş günü hesab edilməyən bayram günlərində işə cəlb etmək və
- ezamiyyətə göndərmək qadağandır.
Onlar üçün gecə vaxtı axşam saat 20:00-dan səhər 07:00-dək hesab edilir (254.2) — böyüklərdə isə bu, 22:00–06:00-dır.
Bundan əlavə, 18 yaşdan kiçik işçinin əməyinin tətbiqi qadağan olunan işlər, ağırlıq qaldırmada məhdudiyyətlər və tibbi müayinə tələbi ayrıca maddələrlə (250–252) müəyyən edilib.
Sınaq müddəti yoxdur
ƏM-in 52-ci maddəsinə görə 18 yaşdan kiçik şəxslərlə əmək müqaviləsində sınaq müddəti müəyyən edilmir.
İşəgötürən üçün yoxlama siyahısı
- Yaşı sənədlə yoxlayın — 15 yaşdan aşağı qəbul qadağandır.
- Həftəlik iş saatını qanuni həddə uyğunlaşdırın.
- Gecə, iş vaxtından artıq və bayram günü işə cəlb etməyin.
- Müqavilədə sınaq müddəti yazmayın.
Məhkəməyə qədər: ilkin mediasiya sessiyası
Yeniyetmə işçinin iş vaxtı, məzuniyyət və digər hüquqları pozulubsa, bu, fərdi əmək mübahisəsidir. Belə mübahisələr mediasiya ilə həll oluna bilər ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 27.1). Əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisə üzrə məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl tərəflər ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməlidirlər (maddə 3.2, 28.1).
- Mediatoru kim seçir? İşçi və işəgötürən mediatoru və ya mediasiya təşkilatını birlikdə seçə bilərlər. Razılığa gəlmədikdə ilkin sessiyanı mübahisəyə baxacaq məhkəmə ilə eyni şəhər və ya rayonda yerləşən mediasiya təşkilatı aparır və mediatoru 3 iş günü ərzində təyin edir (maddə 28.2, 28.3).
- Razılaşma olarsa: barışıq sazişi bağlanır və mübahisə məhkəməyə getmədən həll olunur.
- Razılaşma olmazsa və ya işəgötürən gəlməzsə: mediator bu barədə arayış və ya protokol verir. Həmin sənəd iddia ərizəsinə əlavə olunmalıdır (maddə 29.2, 29.3, 29.7). Arayışsız verilən iddia ərizəsi qaytarıla və ya baxılmamış saxlanıla bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 152.1.6-1, 259.0.13).
Müddətə diqqət edin. Əmək mübahisələrində məhkəməyə müraciət müddətləri qısadır: əksər hallarda hüququn pozulduğunu aşkar etdiyiniz gündən 1 təqvim ayı, pul tələbləri üzrə isə 1 il (Əmək Məcəlləsi, maddə 296). Mediasiya prosesi tətbiq edildikdə iddia müddətinin axımı dayandırılır ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 35.1; Əmək Məcəlləsi, maddə 296.7). Buna baxmayaraq, mediatora gecikmədən müraciət etmək daha etibarlıdır.
Nəticə
Azərbaycanda 15 yaşdan işləmək olar, lakin 18 yaşa qədər qısaldılmış iş vaxtı, gecə və əlavə iş qadağası kimi xüsusi təminatlar tətbiq olunur.
Tez-tez verilən suallar
14 yaşlı məktəbli işləyə bilərmi?
Xeyr, 15 yaşdan az şəxslərin işə qəbuluna yol verilmir (ƏM 249).
17 yaşlı işçini gecə növbəsinə qoymaq olarmı?
Xeyr, 18 yaşdan kiçiklərin gecə işinə cəlb edilməsi qadağandır (ƏM 254).
Yeniyetmələr üçün gecə vaxtı hansı saatlardır?
20:00-dan 07:00-dək (ƏM 254.2).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Əmək Məcəlləsi (maddə 52, 91, 249–254, 296); "Mediasiya haqqında" AR Qanunu (maddə 3, 27, 28, 29, 35); AR Mülki Prosessual Məcəlləsi (maddə 152, 259).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
