İşə qəbul olunan zaman bir çox işçiyə "3 ay sınaq müddəti" deyilir. Bəs bu müddət hamıya tətbiq olunurmu və həqiqətən 3 ay ola bilərmi? Əmək Məcəlləsi (ƏM) bu suallara dəqiq cavab verir.
Sınaq müddətinin maksimum həddi
ƏM-in 51-ci maddəsinə görə əmək müqaviləsi işçinin peşəkarlıq səviyyəsini və əmək funksiyasını icra etmək bacarığını yoxlamaq məqsədilə sınaq müddəti ilə bağlanıla bilər:
| Müqavilənin növü | Sınaq müddəti |
|---|---|
| 6 ay müddətinədək bağlanmış müqavilə | ən çoxu 2 həftə |
| Digər əmək müqavilələri | ən çoxu 3 ay |
Kimlərə sınaq müddəti müəyyən edilmir?
ƏM-in 52-ci maddəsinə görə sınaq müddəti aşağıdakı şəxslərlə müqavilədə müəyyən edilmir:
- yaşı 18-dən az olan şəxslər;
- müsabiqə yolu ilə vəzifə tutanlar;
- hamilə və üç yaşına çatmamış uşağı olan qadınlar, habelə üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilər;
- təhsil müəssisəsini bitirdiyi ildə ixtisası üzrə ilk dəfə işə götürülənlər;
- ödənişli seçkili vəzifəyə seçilmiş şəxslər;
- iki ay müddətinədək əmək müqaviləsi bağlananlar;
- tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilən digər hallarda.
Praktik məsləhətlər
- Sınaq müddəti mütləq əmək müqaviləsində yazılı göstərilməlidir.
- Sınaq dövründə də siz tam hüquqlu işçisiniz: əmək haqqı, iş vaxtı, məzuniyyət hüququ qorunur.
- Yuxarıdakı kateqoriyalardansınızsa və müqavilədə sınaq müddəti yazılıbsa, bu şərt qanuna ziddir.
Məhkəməyə qədər: ilkin mediasiya sessiyası
Sınaq müddətinin nəticəsinə görə müqavilənin ləğvi ilə razı deyilsinizsə, bu, fərdi əmək mübahisəsidir. Belə mübahisələr mediasiya ilə həll oluna bilər ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 27.1). Əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisə üzrə məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl tərəflər ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməlidirlər (maddə 3.2, 28.1).
- Mediatoru kim seçir? İşçi və işəgötürən mediatoru və ya mediasiya təşkilatını birlikdə seçə bilərlər. Razılığa gəlmədikdə ilkin sessiyanı mübahisəyə baxacaq məhkəmə ilə eyni şəhər və ya rayonda yerləşən mediasiya təşkilatı aparır və mediatoru 3 iş günü ərzində təyin edir (maddə 28.2, 28.3).
- Razılaşma olarsa: barışıq sazişi bağlanır və mübahisə məhkəməyə getmədən həll olunur.
- Razılaşma olmazsa və ya işəgötürən gəlməzsə: mediator bu barədə arayış və ya protokol verir. Həmin sənəd iddia ərizəsinə əlavə olunmalıdır (maddə 29.2, 29.3, 29.7). Arayışsız verilən iddia ərizəsi qaytarıla və ya baxılmamış saxlanıla bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 152.1.6-1, 259.0.13).
Müddətə diqqət edin. Əmək mübahisələrində məhkəməyə müraciət müddətləri qısadır: əksər hallarda hüququn pozulduğunu aşkar etdiyiniz gündən 1 təqvim ayı, pul tələbləri üzrə isə 1 il (Əmək Məcəlləsi, maddə 296). Mediasiya prosesi tətbiq edildikdə iddia müddətinin axımı dayandırılır ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 35.1; Əmək Məcəlləsi, maddə 296.7). Buna baxmayaraq, mediatora gecikmədən müraciət etmək daha etibarlıdır.
Nəticə
Sınaq müddəti ən çoxu 3 ay, altı ayadək müqavilədə isə 2 həftədir. Hamilə qadınlar, 18 yaşdan kiçiklər və yeni məzunlar kimi kateqoriyalara isə ümumiyyətlə tətbiq edilmir.
Tez-tez verilən suallar
Sınaq müddəti 6 ay ola bilərmi?
Xeyr, maksimum 3 aydır; 6 ayadək müqavilədə isə 2 həftədir (ƏM 51).
Məzunlara sınaq müddəti tətbiq olunurmu?
Təhsil müəssisəsini bitirdiyi ildə ixtisası üzrə ilk dəfə işə götürülənlərə tətbiq olunmur (ƏM 52).
Hamilə qadına sınaq müddəti qoymaq olarmı?
Xeyr (ƏM 52).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Əmək Məcəlləsi (maddə 51, 52, 296); "Mediasiya haqqında" AR Qanunu (maddə 3, 27, 28, 29, 35); AR Mülki Prosessual Məcəlləsi (maddə 152, 259).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
