"Pul göndərməsən, şəkillərini hamıya yayacağam." Sosial şəbəkələrdə bu tip hədələrlə üzləşənlərin sayı artır. Qurbanlar çox vaxt utandıqları üçün susur və ödəyir — halbuki qanun tamamilə onların tərəfindədir.
Bu hansı cinayətdir?
Cinayət Məcəlləsinin (CM) 182.1-ci maddəsinə görə hədə-qorxu ilə tələb etmə — zərərçəkmiş şəxsin və ya yaxın qohumlarının şəxsiyyəti üzərində zor göstərmə, onlar haqqında rüsvayedici məlumatlar yayma və ya əmlakını tələf etmə hədəsi ilə özgənin əmlakını, əmlak hüququnu və ya əmlak xarakterli hərəkətləri tələb etməkdir.
Sanksiya: üç ilədək azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ildən beş ilədək azadlıqdan məhrum etmə. Qrup halında, təkrar və ya digər ağırlaşdırıcı hallarda cəza daha ağırdır.
Şəkillər artıq yayılıbsa
CM-in 156.1-ci maddəsinə görə şəxsi və ailə həyatının sirri olan məlumatların, o cümlədən video və foto materialların yayılması, satılması və ya başqasına verilməsi şəxsi həyatın toxunulmazlığını pozma kimi cinayətdir (1000–2000 manat cərimə, ictimai və ya islah işləri). Vəzifəli şəxs tərəfindən və ya pilotsuz uçuş aparatı ilə törədildikdə məsuliyyət ağırlaşır.
Qurban nə etməlidir?
- Pul ödəməyin. Ödəniş adətən yeni tələblərə yol açır.
- Hər şeyi saxlayın: yazışmaların ekran görüntüləri, profilin linki, istifadəçi adı, ödəniş rekvizitləri, tarixlər.
- Hədə edəni bloklamazdan əvvəl sübutları toplayın; hesabını silməyin.
- Polisə (102) yazılı ərizə ilə müraciət edin və topladığınız sübutları təqdim edin.
- Platformaya (Instagram, Facebook, TikTok) şikayət göndərin — bir çox platforma intim məzmunun yayılmasının qarşısını almaq üçün xüsusi mexanizmlərə malikdir.
Yetkinlik yaşına çatmayanlar
Hədə-qorxu ilə tələb etmə 14 yaşından məsuliyyət yaradan cinayətlər sırasındadır (CM 20.2). Qurban yetkinlik yaşına çatmayandırsa, valideynlər dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidir.
Nəticə
Şəkilləri yaymaqla hədələyib pul istəmək hədə-qorxu ilə tələb etmədir və 3–5 il azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırıla bilər. Qurban günahkar deyil: sübutları saxlayın, ödəməyin və polisə müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Şantaja görə hansı cəza var?
CM 182.1: üç ilədək azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ildən beş ilədək azadlıqdan məhrum etmə.
Şəkillər yayılıbsa, bu ayrıca cinayətdirmi?
Bəli, şəxsi həyatın sirri olan foto və videoların yayılması CM 156.1 ilə cinayətdir.
Pul ödəsəm problem bitərmi?
Adətən yox — ödəniş yeni tələblərə yol açır. Sübutları saxlayıb polisə müraciət edin.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Cinayət Məcəlləsi (maddə 20, 156, 182).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
