"Rəhbər məni töhmətlə cəzalandırdı, amma heç izahat da istəmədi." İntizam tənbehi işçinin gələcəyinə, hətta işdən çıxarılmasına təsir edə bilər. Ona görə Əmək Məcəlləsi (ƏM) onun verilməsini ciddi qaydalara bağlayıb.
Nə vaxt intizam məsuliyyəti yaranır?
ƏM-in 186-cı maddəsinə görə işçi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini və ya daxili intizam qaydalarını pozduqda intizam məsuliyyətinə cəlb oluna bilər.
Əvvəlcə yazılı izahat
ƏM-in 187.1-ci maddəsinə görə intizam tənbehi verilməmişdən əvvəl işəgötürən işçidən yazılı izahat tələb edir. İşçinin izahat verməkdən imtina etməsi tənbeh verilməsini istisna etmir — lakin izahat tələb edilmədən verilən tənbeh qaydaların pozulmasıdır.
Müddətlər
| Qayda | Müddət |
|---|---|
| Pozuntu aşkar edildiyi gündən tənbeh verilə bilər | 1 ay ərzində (xəstəlik, məzuniyyət dövrləri daxil edilmir) |
| Xəta törədildiyi gündən sonra tənbeh verilə bilməz | 6 ay keçdikdən sonra |
| Tənbeh qüvvədə olur | verildiyi gündən 6 ay |
Audit və yoxlama nəticəsində aşkar edilən vəzifə hüquqpozmaları üçün xüsusi qayda nəzərdə tutulub (187.3).
Tənbehin verilməsi şərtləri
ƏM-in 189-cu maddəsinə görə:
- bir intizam xətasına görə yalnız bir intizam tənbehi verilir;
- tənbeh işçiyə işdə olduğu iş günü ərzində verilə bilər — məzuniyyətdə, xəstəlik dövründə tənbeh verilə bilməz;
- tənbeh işəgötürənin əmri ilə verilir, işçi əmrlə tanış edilməli və tələbi ilə surəti ona verilməlidir.
Tənbehin vaxtından əvvəl götürülməsi
ƏM-in 190-cı maddəsinə görə işçi tənbehdən nəticə çıxarıb əmək funksiyasını yüksək səviyyədə yerinə yetirərsə, işəgötürən tənbehi vaxtından əvvəl öz əmri ilə ləğv edə bilər. İşçi tənbehin qanunsuz verildiyini düşünürsə, ona etiraz etmək hüququna malikdir.
Nə etməli?
- İzahat tələb olunubsa, faktlara əsaslanan yazılı izahat verin və surətini saxlayın.
- Əmrin surətini tələb edin.
- Müddətlərin və qaydaların pozulduğunu görürsünüzsə, əmək mübahisəsi qaydasında etiraz edin.
Məhkəməyə qədər: ilkin mediasiya sessiyası
İntizam tənbehi ilə razı deyilsinizsə, bu, fərdi əmək mübahisəsidir. Belə mübahisələr mediasiya ilə həll oluna bilər ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 27.1). Əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisə üzrə məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl tərəflər ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməlidirlər (maddə 3.2, 28.1).
- Mediatoru kim seçir? İşçi və işəgötürən mediatoru və ya mediasiya təşkilatını birlikdə seçə bilərlər. Razılığa gəlmədikdə ilkin sessiyanı mübahisəyə baxacaq məhkəmə ilə eyni şəhər və ya rayonda yerləşən mediasiya təşkilatı aparır və mediatoru 3 iş günü ərzində təyin edir (maddə 28.2, 28.3).
- Razılaşma olarsa: barışıq sazişi bağlanır və mübahisə məhkəməyə getmədən həll olunur.
- Razılaşma olmazsa və ya işəgötürən gəlməzsə: mediator bu barədə arayış və ya protokol verir. Həmin sənəd iddia ərizəsinə əlavə olunmalıdır (maddə 29.2, 29.3, 29.7). Arayışsız verilən iddia ərizəsi qaytarıla və ya baxılmamış saxlanıla bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 152.1.6-1, 259.0.13).
Müddətə diqqət edin. Əmək mübahisələrində məhkəməyə müraciət müddətləri qısadır: əksər hallarda hüququn pozulduğunu aşkar etdiyiniz gündən 1 təqvim ayı, pul tələbləri üzrə isə 1 il (Əmək Məcəlləsi, maddə 296). Mediasiya prosesi tətbiq edildikdə iddia müddətinin axımı dayandırılır ("Mediasiya haqqında" Qanun, maddə 35.1; Əmək Məcəlləsi, maddə 296.7). Buna baxmayaraq, mediatora gecikmədən müraciət etmək daha etibarlıdır.
Nəticə
Qanuni intizam tənbehi üçün yazılı izahat tələbi, 1 aylıq və 6 aylıq müddətlərə riayət, bir xətaya bir tənbeh və işçinin əmrlə tanış edilməsi şərtdir. Bunlardan biri pozulubsa, tənbehin ləğvini tələb etmək üçün əsas var.
Tez-tez verilən suallar
İzahat tələb edilmədən töhmət vermək olarmı?
Xeyr, işəgötürən əvvəlcə yazılı izahat tələb etməlidir (ƏM 187.1).
Töhmət nə qədər qüvvədə qalır?
Verildiyi gündən altı ay (ƏM 190.1).
Xəstəlik vərəqəsində olarkən tənbeh vermək olarmı?
Xeyr (ƏM 189.2).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Əmək Məcəlləsi (maddə 186, 187, 189, 190, 296); "Mediasiya haqqında" AR Qanunu (maddə 3, 27, 28, 29, 35); AR Mülki Prosessual Məcəlləsi (maddə 152, 259).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
