Valideynlər, müəllimlər və gənclər tez-tez soruşur: "Yeniyetmə neçə yaşından cinayət məsuliyyəti daşıyır?" Bu yazıda Cinayət Məcəlləsinin (CM) yaş həddi, barışma və müddətlərlə bağlı əsas qaydalarını izah edirik.
Ümumi yaş həddi: 16
CM-in 20.1-ci maddəsinə görə cinayət törədənədək on altı yaşı tamam olmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilir.
14 yaşdan məsuliyyət yaradan əməllər
CM-in 20.2-ci maddəsinə görə on dörd yaşı tamam olmuş şəxs yalnız qanunda sadalanan əməllərə görə məsuliyyət daşıyır. Onların arasında:
- qəsdən adam öldürmə;
- qəsdən sağlamlığa az ağır və ya ağır zərər vurma;
- adam oğurlama, zorlama;
- oğurluq, soyğunçuluq, quldurluq;
- hədə-qorxu ilə tələb etmə;
- talama məqsədi olmadan avtomobil və ya başqa nəqliyyat vasitəsini qanunsuz ələ keçirmə və digərləri.
Zərərçəkənlə barışma
CM-in 73.1-ci maddəsinə görə böyük ictimai təhlükə törətməyən cinayət törətmiş şəxs zərərçəkmiş şəxslə barışdıqda və ona dəymiş ziyanı ödədikdə və ya vurulmuş zərəri aradan qaldırdıqda cinayət məsuliyyətindən azad edilə bilər. 73.2-ci maddədə isə barışma ilə azad olmanın mümkün olduğu bir sıra konkret maddələr ayrıca sadalanır.
Müddətin keçməsi
CM-in 75.1-ci maddəsinə görə cinayət törədildiyi gündən aşağıdakı müddətlər keçdikdə şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilməz:
| Cinayətin kateqoriyası | Müddət |
|---|---|
| Böyük ictimai təhlükə törətməyən | 2 il |
| Az ağır | 7 il |
| Ağır | 12 il |
| Xüsusilə ağır | 20 il |
Valideynlər üçün qeyd
16 yaşdan kiçik yeniyetmənin əməli cinayət məsuliyyəti yaratmasa belə, inzibati və mülki məsuliyyət (məsələn, vurulmuş zərərin valideynlər tərəfindən ödənilməsi) yarana bilər.
Nəticə
Cinayət məsuliyyəti ümumi qaydada 16 yaşdan, ağır əməllərə görə 14 yaşdan başlayır. Kiçik cinayətlərdə barışma, bütün cinayətlərdə isə qanuni müddətlərin keçməsi məsuliyyətdən azad olmaya əsas ola bilər.
Tez-tez verilən suallar
15 yaşlı yeniyetmə oğurluğa görə məsuliyyət daşıyırmı?
Bəli, oğurluq 14 yaşdan məsuliyyət yaradan əməllər sırasındadır (CM 20.2).
Barışma ilə hansı cinayətlərdə azad olmaq olar?
Böyük ictimai təhlükə törətməyən cinayətlərdə, barışıb ziyanı ödədikdə (CM 73.1) və 73.2-də sadalanan maddələr üzrə.
Ağır cinayətə görə müddət nə qədərdir?
12 il (CM 75.1.3).
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və konkret hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Fərdi vəziyyətinizlə bağlı hüquqşünasa və ya Virtual Köməkçiyə müraciət edə bilərsiniz.
İstinad edilən normativ aktlar: AR Cinayət Məcəlləsi (maddə 20, 73, 75).
Müəllif: Rəhim Xoyski, hüquqşünas
