Ailə daxili münasibətlərin hüquqi müstəvidə sonlandırılması prosesi bir çox suallar doğurur. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə əsasən, nikahın pozulması iki fərqli yolla – inzibati (Qeydiyyat şöbəsi) və məhkəmə qaydasında həyata keçirilir.

 

1. Hansı hallarda məhkəməyə getməyə ehtiyac yoxdur? (ASAN Xidmət / VVAQ)

 

Əgər ər-arvad arasında ortaq bir razılıq varsa və prosesi sadələşdirmək mümkündürsə, Ailə Məcəlləsinin 17-ci maddəsi tətbiq olunur:

 

Qarşılıqlı razılıq: Yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqlar olmadıqda, tərəflərin birgə ərizəsi ilə nikaha Qeydiyyat şöbələrində (və ya ASAN Xidmətdə) xitam verilir.

Şəxsi iştirak: Həm müraciət, həm də 30 gün sonra nikahın pozulması anında hər iki tərəfin şəxsən iştirakı mütləqdir.

 

İstisna (Birtərəfli boşanma): Uşaqların olub-olmamasından asılı olmayaraq, qarşı tərəf məhkəmə tərəfindən itkin düşmüş, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edildikdə və ya ən azı 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum edildikdə, nikah birtərəfli ərizə ilə pozula bilər.

 

2. Məhkəmə qaydasında boşanma nə zaman qaçılmazdır?

 

Aşağıdakı hallarda boşanma yalnız məhkəmə tərəfindən həyata keçirilə bilər (Maddə 19):

 

Tərəflərin yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olduqda;

Tərəflərdən biri boşanmaya razı olmadıqda;

Tərəflərdən biri razı olsa da, qeydiyyat şöbəsinə gəlməkdən yayındıqda.

 

Mühüm Qeyd: Məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmək qanunla məcburidir. Mediasiya tərəfləri sonuncu dəfə barışdırmaq və ya ayrılığın şərtlərini sivil qaydada razılaşdırmaq məqsədi daşıyır.

 

3. Məhkəmə hansı məsələləri həll edir?

 

Hakim boşanma qərarı ilə bərabər, tərəflər arasında mübahisə doğuran bu vacib məsələlərə də aydınlıq gətirir:

 

1.    Uşaqların taleyi: Uşaq kimin yanında qalacaq?

2.    Aliment: Uşaqların (və bəzi hallarda ehtiyacı olan tərəfin) saxlanılması üçün nə qədər vəsait ödəniləcək?

3.    Əmlak bölgüsü: Birgə mülkiyyət necə bölünəcək?

 

4. Əmlakın bölünməsi: Qanun nə deyir?

 

Əgər tərəflər arasında Nikah Müqaviləsi yoxdursa, "Qanuni rejim" qüvvəyə minir:

 

Nikah müddətində qazanılan hər bir əmlak (ev, maşın, gəlirlər) birgə mülkiyyət sayılır.

Bölgü zamanı paylar uşaqların maraqları nəzərə alınmaqla bərabər (50/50) hesab edilir.

Miras qalan və ya hədiyyə edilən əmlak isə birgə mülkiyyət sayılmır.

 

5. Tələb olunan sənədlər və xərclər

 

Məhkəməyə müraciət üçün aşağıdakı sənədlər toplanmalıdır:

 

Nikah şəhadətnaməsinin əsli;

Uşaqların doğum şəhadətnamələrinin surəti;

Mediasiya iştirak arayışı;

Xərclər: 50 AZN mediasiya + 50 AZN dövlət rüsumu (Cəmi: 100 AZN).

 

6. Proses nə qədər vaxt aparır?

 

Qeydiyyat şöbəsində: Ərizə verildikdən 30 gün sonra.

Məhkəmədə: Məhkəmə tərəflərə barışmaq üçün 3 ayadək müddət verə bilər. Əgər bu müddətdən sonra tərəflər hələ də boşanmaqda israrlıdırsa, nikah pozulur.

Hüquqi tövsiyə: Prosesin mürəkkəbliyini və əmlak bölgüsü kimi həssas məqamları nəzərə alaraq, peşəkar vəkil dəstəyindən istifadə etmək hüquqlarınızın tam qorunmasını təmin edəcəkdir. Bunun üçün "Hüququm Var"ın vəkil xidmətinə müraciət edə bilərsiniz.

Məqalə Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi və "Mediasiya haqqında" Qanununun son tələblərinə uyğun hazırlanmışdır.